Η ιστορία που κρύβεται πίσω από το άγαλμα

Στην καρδιά του Treviso, σε μια μικρή πλατεία που μοιάζει να κρύβει περισσότερες ιστορίες απ’ όσες δείχνει, βρίσκεται ένα από τα πιο παράξενα και χαρακτηριστικά μνημεία της πόλης: Fontana delle Tette, η «Κρήνη των Στηθών», όπως θα μεταφραζόταν κυριολεκτικά, αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα σύμβολα της τοπικής ιστορίας και κουλτούρας.

Πίσω από την παιχνιδιάρικη όψη της όμως κρύβεται μια ιστορία που συνδέει την κοινωνική ζωή της Αναγέννησης, την πολιτική εξουσία και φυσικά το κρασί.

Η ιστορία της κρήνης ξεκινά το 1559, όταν ο τότε διοικητής της πόλης, Alvise Da Ponte, διέταξε την κατασκευή ενός δημόσιου αγάλματος κρήνης έπειτα από μια περίοδο έντονης ξηρασίας που είχε πλήξει την περιοχή. Η γλυπτική σύνθεση απεικόνιζε μια γυμνόστηθη γυναίκα από την οποία έρεε νερό προς μια μικρή λεκάνη.

Το νερό συμβόλιζε τη ζωή και την αφθονία, ενώ η γυναικεία μορφή λειτουργούσε ως αλληγορία της ίδιας της πόλης που «τρέφει» τους κατοίκους της, όπως μια μητέρα το παιδί της. Στην αρχική της μορφή, η κρήνη αποτελούσε απλώς μια δημόσια πηγή νερού και ένα καλλιτεχνικό μνημείο της εποχής της Αναγέννησης.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου που η περιοχή βρισκόταν υπό τη διοίκηση της Republic of Venice, η κρήνη απέκτησε έναν εντελώς διαφορετικό ρόλο. Το άγαλμα είχε τοποθετηθεί στο Palazzo Pretorio και συνδέθηκε με μια από τις πιο ιδιόρρυθμες τοπικές γιορτές. Κάθε φορά που εκλεγόταν νέος ποδεστάς (διοικητικός και δικαστικός άρχοντας) της πόλης, για τρεις ημέρες η κρήνη μετατρεπόταν σε σύμβολο εορτασμού:

από το ένα στήθος της μορφής έρεε λευκό κρασί και από το άλλο κόκκινο.

Οι κάτοικοι μπορούσαν να συγκεντρωθούν γύρω από την κρήνη και να πιουν ελεύθερα, συμμετέχοντας σε ένα είδος γιορτής που συνδύαζε πολιτική αλλαγή, κοινωνική συνοχή και οινική απόλαυση. Με τον τρόπο αυτό, η κρήνη έγινε όχι μόνο μνημείο αλλά και σημείο συλλογικής εμπειρίας, ένα είδος δημόσιου «wine celebration» της Αναγέννησης.

Η παράδοση αυτή συνεχίστηκε για περισσότερους από δύο αιώνες, μέχρι το 1797, όταν η πτώση της Ενετικής Δημοκρατίας άλλαξε ριζικά το πολιτικό τοπίο της περιοχής. Τα στρατεύματα του Napoleon Bonaparte κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του αγάλματος, θεωρώντας το σύμβολο της παλαιάς εξουσίας. Για πολλά χρόνια το μνημείο θεωρούνταν χαμένο, μέχρι που εντοπίστηκε από τον ηγούμενο Luigi Bailo, ο οποίος φρόντισε να το διασώσει και να το μεταφέρει στο Museo Casa da Noal.

Σήμερα, ό,τι έχει απομείνει από το αυθεντικό έργο φυλάσσεται στη στοά κάτω από το Palazzo dei Trecento, ενώ το άγαλμα που βλέπουν οι επισκέπτες είναι ένα αντίγραφο που δημιουργήθηκε το 1989 από τον Περουβιανό γλύπτη Miguel Miranda Quinones. Το αντίγραφο βρίσκεται στην αυλή του Palazzo Zignoli, προσβάσιμο μέσα από τη στοά που συνδέει τον κεντρικό δρόμο της πόλης με μια μικρή, σχεδόν κρυφή πλατεία.

Παρά το πέρασμα των αιώνων, το Fontana delle Tette παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά και ασυνήθιστα σύμβολα της οινικής κουλτούρας της βόρειας Ιταλίας.

Μάλιστα, ένας τοπικός θρύλος λέει πως όποιος αγγίξει και τα δύο στήθη της κρήνης θα έχει τύχη και ευημερία. Ίσως τελικά αυτό το μικρό άγαλμα να θυμίζει ότι το κρασί δεν ήταν ποτέ μόνο ένα ποτό, αλλά πάντα ένας τρόπος να γιορτάζεται η κοινότητα, η αφθονία και η ίδια η ζωή.