Γιατί λέμε «στην υγειά μας» όταν πίνουμε;

Υπάρχουν φράσεις που έχουν γίνει τόσο αυτονόητο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ώστε σπάνια αναρωτιόμαστε από πού προέρχονται. Μία από αυτές είναι και το κλασικό «στην υγειά μας», η πιο διαχρονική ελληνική πρόποση πριν από μια γουλιά κρασί, τσίπουρο ή οποιοδήποτε ποτό μοιραζόμαστε γύρω από ένα τραπέζι.

Η σύνδεση του ποτού με την υγεία δεν είναι τυχαία. Από την αρχαιότητα ακόμη, το κρασί θεωρούνταν κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό συνοδευτικό του φαγητού. Ήταν στοιχείο φιλοξενίας, κοινωνικής επαφής και τελετουργίας. Στα αρχαία συμπόσια, οι συμμετέχοντες έκαναν σπονδές και ευχές πριν πιουν, αφιερώνοντας το κρασί σε θεούς, φίλους ή αγαπημένα πρόσωπα. Η ιδέα της «ευχής» πριν από την κατανάλωση αλκοόλ επιβίωσε μέσα στους αιώνες και εξελίχθηκε στη σημερινή πρόποση.

Η ελληνική φράση «στην υγειά μας» ή «γεια μας» προέρχεται φυσικά από τη λέξη «υγεία». Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες οι αντίστοιχες προπόσεις έχουν ακριβώς την ίδια σημασία: το γαλλικό santé, το ιταλικό salute και το ισπανικό salud μεταφράζονται επίσης ως «υγεία». Η πρόποση, ουσιαστικά, είναι μια μικρή ευχή ευεξίας και μακροζωίας προς τους ανθρώπους που βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι.

Υπάρχει όμως και μια πιο ενδιαφέρουσα θεωρία γύρω από το έθιμο του τσουγκρίσματος των ποτηριών.

Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, σε παλαιότερες εποχές το έντονο χτύπημα των ποτηριών έκανε λίγο από το ποτό του ενός να πέφτει στο ποτήρι του άλλου. Έτσι, αποδεικνυόταν έμπρακτα πως κανείς δεν είχε δηλητηριάσει το κρασί. Μπορεί να ακούγεται κινηματογραφικό, αλλά η θεωρία αυτή επιβιώνει ακόμη στη λαϊκή παράδοση πολλών χωρών.

Στην Ελλάδα, πάντως, η πρόποση έχει αποκτήσει βαθιά κοινωνικό χαρακτήρα. Το «στην υγειά μας» δεν αφορά μόνο το ποτό αφορά τη συντροφικότητα. Είναι μια μικρή παύση πριν από τη γεύση, μια στιγμή σύνδεσης. Γι’ αυτό και το κρασί παραμένει άρρηκτα δεμένο με την παρέα, το οικογενειακό τραπέζι και τις στιγμές γιορτής.

Στην ελληνική κουλτούρα του κρασιού, το σημαντικότερο δεν είναι ποτέ μόνο τι πίνουμε, αλλά με ποιους το μοιραζόμαστε.